Prizin içindeki iki yan tırnak, evin en sessiz güvenlik sistemidir. Hiçbir şey yapmıyormuş gibi durur; işi zaten bir şeyler ters gittiğinde başlar.
Topraklama ne yapar?
Çamaşır makinesi, fırın ya da bilgisayar gibi metal gövdeli bir cihazın içinde bir kablo gövdeye temas ederse, o gövde elektrik yüklenir. Topraklama olmadığında bu yükün boşalacağı tek yol, gövdeye dokunan kişidir.
Topraklama bağlıysa elektrik, direnci çok daha düşük olan toprak hattından akar. Bu ani akım aynı anda sigortayı ya da kaçak akım rölesini attırır ve devre kesilir. Yani topraklama tek başına değil, panodaki korumayla birlikte çalışır — biri olmadan diğeri eksik kalır.
Topraklama olmadığında ne olur?
Cihaz normal çalışmaya devam eder, hiçbir belirti vermez. Sorun yalnızca kaçak oluştuğunda ortaya çıkar ve o an da genelde birinin cihaza dokunduğu andır. Islak elle çamaşır makinesine dokunmanın tehlikeli sayılmasının sebebi budur.
Ayrıca hassas elektronik cihazlar topraklama olmadan daha çabuk bozulur; bilgisayar, modem ve televizyonlarda nedeni anlaşılamayan arızaların bir kısmı buradan gelir.
Evimde topraklama var mı, nasıl anlarım?
Prizde yan tırnakların görünmesi tek başına bir şey ifade etmez. Eski binalarda topraklı priz takılmış ama arkasına toprak kablosu hiç çekilmemiş olabilir — buna "sahte topraklama" denir ve gözle ayırt edilemez.
Kesin cevap ölçümle alınır. Toprak direnci ölçülür ve değerin standartların altında olup olmadığına bakılır. Bu, kısa bir işlemdir ve sonucunda ya içiniz rahat eder ya da gerçekten bir eksik olduğunu öğrenirsiniz.
Yapılmaması gerekenler
İnternette dolaşan "toprak ucunu nötr hattına bağla" önerisi, topraklama sorununu çözmez; tehlikeyi artırır. Nötr kopması durumunda cihaz gövdeleri doğrudan gerilim altında kalır. Aynı şekilde topraklamayı su borusuna bağlamak da bugünün tesisatlarında geçerli bir yöntem değildir — plastik boru kullanılan bir binada hiçbir işe yaramaz.
Eksikse ne yapılır?
Bina topraklaması varsa, daire içinde toprak hattı çekilerek prizlere ulaştırılır. Bina topraklaması yoksa bu bir yönetim konusudur ve ortak alan çalışması gerektirir; site ve apartman yönetimleri için yaptığımız işler arasında bu da var. Her iki durumda da panoda kaçak akım koruması olması şart.